تفاوت علی‌الحساب و پیش‌پرداخت چیست؟

سلام! اگر در دنیای حسابداری فعالیت می‌کنید یا به تازگی وارد این حرفه شده‌اید، حتماً با اصطلاحاتی مانند “علی الحساب” و “پیش پرداخت” برخورد کرده‌اید. این دو مفهوم، با اینکه در نگاه اول شبیه به هم به نظر می‌رسند، تفاوت‌های اساسی دارند که عدم درک صحیح آن‌ها می‌تواند منجر به اشتباهات مالی و حسابداری شود. من اینجا هستم تا با زبانی ساده و کاربردی، تمام جزئیات مربوط به تفاوت علی الحساب و پیش پرداخت در حسابداری را برایتان روشن کنم. هدف من این است که با خواندن این مقاله، نه تنها به تعریف دقیق هر کدام مسلط شوید، بلکه با نحوه ثبت سند، کاربردهای عملی و حتی مفاهیم مرتبط دیگر آشنا شوید تا هیچ ابهامی برایتان باقی نماند.

اگر به دنبال یادگیری جامع و کاربردی حسابداری برای ورود به بازار کار هستید، [دوره حسابداری ویژه بازار کار] می‌تواند بهترین مسیر برای شما باشد.

 

 

تفاوت علی الحساب و پیش پرداخت در حسابداری چیست؟

برای اینکه بتوانیم تفاوت‌های علی الحساب و پیش پرداخت را به درستی درک کنیم، ابتدا باید هر یک از این اصطلاحات حسابداری را به طور جداگانه و دقیق تعریف کنیم. پس بیایید از “علی الحساب” شروع کنیم.

علی الحساب چیست؟ درک یک مفهوم کاربردی

علی الحساب به مبلغی گفته می‌شود که قبل از مشخص شدن کامل میزان بدهی یا طلب نهایی، به صورت موقت به طرف مقابل پرداخت یا از او دریافت می‌شود. این مبلغ، معمولاً بخشی از کل مبلغی است که در آینده تسویه خواهد شد و هنوز قطعیت نهایی ندارد. یعنی هنوز کار یا خدمتی به طور کامل انجام نشده یا فاکتور نهایی صادر نشده است.

تعریف و ویژگی‌های اصلی علی الحساب

• عدم قطعیت مبلغ نهایی: مهم‌ترین ویژگی علی الحساب این است که مبلغ نهایی معامله یا قرارداد هنوز کاملاً مشخص نیست. این پرداخت فقط یک برآورد اولیه یا بخشی از کل است.
• تسویه در آینده: این پرداخت نیاز به تسویه نهایی دارد. یعنی بعداً باید مابه‌التفاوت آن محاسبه و پرداخت یا دریافت شود.
• ماهیت موقت: علی الحساب یک حساب موقت است و در نهایت باید تسویه و بسته شود.
• اغلب در پروژه‌ها و خدمات بلندمدت: معمولاً در مواردی که تکمیل یک کار زمان‌بر است یا قرارداد دارای مراحل مختلف پرداخت است، از علی الحساب استفاده می‌شود.

ماهیت حساب علی الحساب

در حسابداری، علی الحساب می‌تواند ماهیت بدهکار یا بستانکار داشته باشد.

• علی الحساب پرداختنی: زمانی که ما به کسی مبلغی را به عنوان علی الحساب پرداخت می‌کنیم (مثلاً به پیمانکار یا کارمند)، این یک حساب دریافتنی برای ما ایجاد می‌کند که ماهیت بدهکار دارد.
• علی الحساب دریافتنی: زمانی که ما از کسی مبلغی را به عنوان علی الحساب دریافت می‌کنیم (مثلاً از مشتری برای پروژه‌ای که هنوز تمام نشده)، این یک حساب پرداختنی برای ما ایجاد می‌کند که ماهیت بستانکار دارد.

مثال‌های رایج از علی الحساب

• پرداخت به پیمانکار: فرض کنید با یک پیمانکار برای ساخت بخشی از ساختمان قرارداد بسته‌اید. قبل از اتمام پروژه، ممکن است به او مبالغی را به عنوان علی الحساب (مثلاً 30 درصد پیشرفت کار) پرداخت کنید تا هزینه‌های جاری‌اش را تامین کند. مبلغ نهایی پروژه پس از اتمام و تایید کار مشخص می‌شود.
• حقوق و دستمزد: گاهی اوقات کارفرما مبلغی را قبل از پایان ماه و محاسبه کامل حقوق و مزایا، به کارمند به عنوان علی الحساب حقوق پرداخت می‌کند.
• حق الوکاله: اگر به وکیلی برای انجام یک پرونده مبلغی پرداخت کنید، ممکن است بخشی از آن به عنوان علی الحساب حق الوکاله باشد تا زمانی که کار پرونده به اتمام برسد و حق‌الوکاله نهایی مشخص شود.

کدینگ حسابداری علی الحساب

در کدینگ حسابداری، حساب‌های علی الحساب معمولاً در گروه حساب‌های جاری قرار می‌گیرند.

• علی الحساب پرداختنی: این حساب معمولاً در سرفصل “سایر حساب‌های دریافتنی” یا یک حساب جداگانه با عنوان “علی الحساب پرداختنی” قرار می‌گیرد و ماهیت بدهکار دارد.
• علی الحساب دریافتنی: این حساب نیز در سرفصل “سایر حساب‌های پرداختنی” یا یک حساب جداگانه با عنوان “علی الحساب دریافتنی” قرار می‌گیرد و ماهیت بستانکار دارد.

پیش پرداخت چیست؟ بررسی دقیق کاربردها

پیش پرداخت به مبلغی گفته می‌شود که قبل از دریافت کالا یا خدمت، به صورت کامل یا جزئی به فروشنده یا ارائه‌دهنده خدمت پرداخت می‌شود. در اینجا، مبلغ و ماهیت کالا یا خدمت معمولاً مشخص است، اما زمان دریافت یا استفاده از آن هنوز فرا نرسیده است.

تعریف و مشخصه‌های کلیدی پیش پرداخت

• قطعیت مبلغ و ماهیت: برخلاف علی الحساب، در پیش پرداخت، مبلغ و ماهیت کالا یا خدمت مشخص و قطعی است. شما می‌دانید دقیقاً بابت چه چیزی و چقدر پرداخت می‌کنید.
• دریافت در آینده: شما هزینه را پرداخت کرده‌اید، اما هنوز کالا یا خدمت مربوطه را دریافت یا استفاده نکرده‌اید.
• ماهیت دارایی: پیش پرداخت یک نوع دارایی برای شرکت محسوب می‌شود، زیرا خدمتی دریافت خواهد شد یا کالایی به شرکت تعلق می‌گیرد.
• اغلب برای پوشش هزینه‌های آتی: این نوع پرداخت‌ها برای پوشش هزینه‌هایی است که در دوره‌های مالی آینده اتفاق می‌افتند.

ماهیت حساب پیش پرداخت

پیش پرداخت یک حساب با ماهیت بدهکار است. این به این معنی است که تا زمانی که کالا یا خدمت مربوطه دریافت نشود، این مبلغ به عنوان یک دارایی (حق دریافت کالا/خدمت) در دفاتر حسابداری ما ثبت می‌شود.

مثال‌های رایج از انواع پیش پرداخت

• پیش پرداخت اجاره: فرض کنید اجاره یک سال دفتر کار را در ابتدای سال به طور کامل پرداخت می‌کنید. این مبلغ به عنوان “پیش پرداخت اجاره” ثبت می‌شود و هر ماه با گذشت زمان، بخشی از آن به هزینه اجاره تبدیل می‌شود.
• پیش پرداخت بیمه: وقتی حق بیمه یک سال را در ابتدای دوره پرداخت می‌کنید، این مبلغ به عنوان “پیش پرداخت بیمه” ثبت می‌شود و به مرور زمان به هزینه بیمه تبدیل می‌گردد.
• پیش پرداخت خرید کالا یا خدمات: اگر برای خرید مقدار مشخصی مواد اولیه، مبلغی را پیشاپیش پرداخت کنید تا کالا در آینده به شما تحویل داده شود، این یک پیش پرداخت خرید است.
• پیش پرداخت حقوق و دستمزد: این مورد می‌تواند کمی گیج کننده باشد، اما اگر مبلغی به کارمند پرداخت شود و این مبلغ به عنوان بخشی از حقوق آینده او مشخص و قطعی باشد (مثلاً حقوق ماه بعد که هنوز کار نکرده)، آنگاه پیش پرداخت حقوق محسوب می‌شود. اما اگر به عنوان کمک موقت و بدون قطعیت کامل باشد، علی الحساب است.

نقش پیش پرداخت در صورت‌های مالی

پیش پرداخت‌ها در ترازنامه شرکت، در بخش دارایی‌های جاری (یا غیرجاری، بسته به زمان تسویه) نمایش داده می‌شوند. این نشان‌دهنده حق شرکت برای دریافت کالا یا خدماتی است که هزینه آن قبلاً پرداخت شده است.

تفاوت‌های کلیدی علی الحساب و پیش پرداخت در حسابداری (جدول مقایسه جامع)

برای درک بهتر و شفاف‌تر، بیایید تفاوت علی الحساب و پیش پرداخت را در یک جدول مقایسه‌ای جامع مشاهده کنیم:

معیار مقایسه	علی الحساب	پیش پرداخت
تعریف	مبلغی موقت قبل از مشخص شدن بدهی/طلب نهایی	مبلغی پرداخت شده قبل از دریافت کالا/خدمت
قطعیت مبلغ	نامشخص، نیاز به تسویه و تعدیل نهایی دارد	مشخص و قطعی
ماهیت حساب	دریافتنی (بدهکار) یا پرداختنی (بستانکار)	دارایی (بدهکار)
زمان تحقق هزینه/درآمد	مشخص نیست، بعد از تسویه نهایی	مشخص است (در دوره‌های آتی)
هدف	تامین نقدینگی موقت یا پرداخت بخشی از یک قرارداد غیرقطعی	پوشش هزینه آتی یا حق دریافت کالا/خدمت
نیاز به تسویه نهایی	بله، حتماً باید تسویه شود.	خیر، با دریافت خدمت یا کالا، به هزینه تبدیل می‌شود.
مثال	علی الحساب پیمانکار، علی الحساب حقوق، علی الحساب حق الوکاله	پیش پرداخت اجاره، پیش پرداخت بیمه، پیش پرداخت خرید کالا

ثبت حسابداری علی الحساب و پیش پرداخت: از سند تا دفاتر

حالا که با مفاهیم و تفاوت‌ها آشنا شدیم، بیایید ببینیم که چگونه این دو را در دفاتر حسابداری ثبت می‌کنیم.

نحوه ثبت اولیه علی الحساب (با مثال سند)

فرض کنید مبلغ 1,000,000 ریال به عنوان علی الحساب به یک پیمانکار پرداخت می‌کنیم:

تاریخ	شرح	بدهکار (ریال)	بستانکار (ریال)
X	علی الحساب پیمانکار	1,000,000
	موجودی نقد/بانک		1,000,000
	بابت پرداخت علی الحساب به پیمانکار پروژه Y

هنگام تسویه نهایی، اگر فاکتور پیمانکار 1,500,000 ریال باشد:

تاریخ	شرح	بدهکار (ریال)	بستانکار (ریال)
X	هزینه پروژه Y	1,500,000
	علی الحساب پیمانکار		1,000,000
	موجودی نقد/بانک		500,000
	بابت تسویه نهایی پیمانکار پروژه Y و پرداخت مابه‌التفاوت

نحوه ثبت اولیه پیش پرداخت (با مثال سند)

فرض کنید مبلغ 12,000,000 ریال به عنوان پیش پرداخت اجاره برای یک سال (12 ماه) پرداخت می‌کنیم:

تاریخ	شرح	بدهکار (ریال)	بستانکار (ریال)
X	پیش پرداخت اجاره	12,000,000
	موجودی نقد/بانک		12,000,000
	بابت پرداخت اجاره یکساله دفتر کار

پاسخ به سوال مهم: پرداخت حق الوکاله بدون قرارداد، علی الحساب یا پیش پرداخت؟

این سوال یکی از ابهامات رایج است. اگر شما به وکیلی مبلغی را پرداخت می‌کنید و هنوز قرارداد رسمی با جزئیات حق الوکاله نهایی منعقد نشده یا نتیجه پرونده مشخص نیست، این مبلغ به عنوان علی الحساب حق الوکاله در نظر گرفته می‌شود. چرا که مبلغ نهایی و قطعی خدمت (حق الوکاله) هنوز مشخص نیست و ممکن است در آینده تغییر کند یا نیاز به تسویه و تعدیل داشته باشد. اگر قرارداد رسمی وجود داشت و مبلغی بابت خدمات آینده (مثلاً خدمات در ماه بعد) پرداخت می‌شد، می‌توانست به عنوان پیش پرداخت در نظر گرفته شود. اما در سناریوی “بدون قرارداد”، عدم قطعیت، آن را به سمت علی الحساب می‌برد.

برای مدیریت دقیق هزینه‌های کارکنان و حسابداری حقوق و دستمزد، می‌توانید از [دوره حسابداری حقوق و دستمزد] بهره‌مند شوید.

مفاهیم مرتبط و متمایز کننده: مساعده و پیش دریافت

برای تکمیل بحث، خوب است به دو مفهوم نزدیک دیگر، یعنی مساعده و پیش دریافت نیز اشاره کنیم تا ابهامات کاملاً برطرف شود.

مساعده چیست و چه تفاوتی با علی الحساب دارد؟

مساعده (یا کمک هزینه) مبلغی است که معمولاً به کارکنان شرکت برای رفع نیازهای فوری پرداخت می‌شود. این مبلغ معمولاً از حقوق ماهانه یا آتی کارمند کسر خواهد شد.
تفاوت با علی الحساب: در بسیاری از موارد، مساعده نوعی علی الحساب محسوب می‌شود، به ویژه وقتی به کارمند پرداخت می‌شود و قرار است از حقوق آتی او کسر شود. اما می‌توان آن را به عنوان یک زیرمجموعه یا نوع خاصی از علی الحساب در نظر گرفت که عمدتاً به کارکنان و برای مقاصد شخصی (غیر از انجام پروژه یا خدمت برای شرکت) پرداخت می‌شود. در واقع، مساعده بیشتر برای رفع نیازهای شخصی کارمند است، در حالی که علی الحساب می‌تواند برای هر نوع خدمتی باشد که هنوز به طور کامل انجام نشده است.

پیش دریافت چیست و چه تفاوتی با پیش پرداخت دارد؟

پیش دریافت دقیقاً برعکس پیش پرداخت است! پیش دریافت مبلغی است که شرکت ما قبل از ارائه کالا یا خدمت به مشتری، از او دریافت می‌کند.
تفاوت با پیش پرداخت:

• دیدگاه: پیش پرداخت از دیدگاه پرداخت‌کننده (ما) یک دارایی است، در حالی که پیش دریافت از دیدگاه دریافت‌کننده (ما) یک بدهی است.
• ماهیت حساب: پیش پرداخت (برای ما) بدهکار است، اما پیش دریافت (برای ما) بستانکار (بدهی) است. ما بدهکاریم که در آینده کالا یا خدمت را ارائه دهیم.
• مثال: ما از مشتری بابت فروش کالایی که هنوز تحویل نداده‌ایم 500,000 ریال دریافت می‌کنیم. این 500,000 ریال برای ما “پیش دریافت از مشتری” است (یک بدهی). در مقابل، مشتری که این مبلغ را به ما پرداخت کرده، آن را “پیش پرداخت به فروشنده” (یک دارایی) ثبت می‌کند.

انواع خاص علی الحساب: سود علی الحساب و مالیات علی الحساب

در برخی حوزه‌های مالی و مالیاتی، اصطلاح علی الحساب با کاربردهای خاصی مطرح می‌شود که آشنایی با آن‌ها ضروری است.

سود علی الحساب: ماهیت و کاربرد

سود علی الحساب به سودی گفته می‌شود که بانک‌ها یا مؤسسات مالی به سپرده‌گذاران خود (معمولاً سپرده‌های بلندمدت) قبل از مشخص شدن قطعی و نهایی سود پایان دوره، به صورت ماهانه یا دوره‌ای پرداخت می‌کنند. این سود بر اساس یک نرخ تقریبی یا برآوردی محاسبه می‌شود و در پایان دوره مالی، پس از مشخص شدن سود قطعی، تسویه و تعدیل نهایی صورت می‌گیرد. اگر سود قطعی بیشتر باشد، مابه‌التفاوت پرداخت می‌شود و اگر کمتر باشد (که معمولاً در سیستم بانکی ایران اتفاق نمی‌افتد)، از سودهای آتی کسر می‌گردد.
کاربرد: این روش به سپرده‌گذاران کمک می‌کند تا در طول دوره از بخشی از سود خود بهره‌مند شوند و بانک‌ها نیز از این طریق نقدینگی را جذب می‌کنند.

مالیات علی الحساب: ضرورت و نحوه محاسبه

مالیات علی الحساب به مبلغی گفته می‌شود که شرکت‌ها یا اشخاص حقیقی ملزم به پرداخت آن به سازمان امور مالیاتی هستند، قبل از اینکه مالیات قطعی سالانه آن‌ها محاسبه و تعیین شود. این نوع پرداخت برای جلوگیری از تجمع بار مالیاتی در پایان سال و تضمین جریان درآمدی برای دولت است.
مثال: بسیاری از شرکت‌ها ملزم به پرداخت مالیات علی الحساب به صورت فصلی یا ماهانه هستند که بر اساس سود تقریبی یا فروش دوره محاسبه می‌شود. در پایان سال مالی، پس از تهیه صورت‌های مالی و محاسبه مالیات قطعی، مالیات‌های علی الحساب پرداخت شده از کل مالیات کسر شده و مابه‌التفاوت (اضافه پرداخت یا بدهی مالیاتی جدید) تسویه می‌شود.
ارتباط با قوانین مالیاتی: این موضوع به طور مستقیم با قوانین مالیاتی هر کشور ارتباط دارد و برای حسابداران بسیار مهم است که با جزئیات آن آشنا باشند.

اصلاح حساب‌های علی الحساب و پیش پرداخت در پایان دوره مالی

یکی از مراحل حیاتی در پایان هر دوره مالی، اصلاح حساب‌هاست. حساب‌های علی الحساب و پیش پرداخت نیز از این قاعده مستثنی نیستند.

ضرورت اصلاح حساب‌ها

اصلاح حساب‌ها برای این است که صورت‌های مالی تصویر دقیق و واقعی از وضعیت مالی و عملکرد شرکت در آن دوره زمانی ارائه دهند.

• برای پیش پرداخت‌ها: تا زمانی که خدمت یا کالا دریافت نشده، مبلغ آن به عنوان دارایی باقی می‌ماند. اما به محض اینکه بخشی از آن خدمت یا کالا در طول دوره مالی استفاده یا دریافت شد، باید آن بخش از دارایی به هزینه دوره تبدیل شود.
• برای علی الحساب‌ها: پس از مشخص شدن مبلغ نهایی بدهی یا طلب، باید حساب علی الحساب تسویه و به حساب‌های مربوطه (مانند هزینه یا درآمد) منتقل شود.

مثال عملی اصلاح حساب پیش پرداخت (مانند اجاره)

در مثال قبلی، ما 12,000,000 ریال بابت پیش پرداخت اجاره یک ساله پرداخت کردیم. هر ماه که می‌گذرد، 1,000,000 ریال (12,000,000 تقسیم بر 12) از این پیش پرداخت به هزینه اجاره تبدیل می‌شود.
فرض کنید پایان سال مالی سه ماه پس از پرداخت پیش پرداخت اجاره است. در این صورت، باید مبلغ اجاره سه ماه را از پیش پرداخت خارج کرده و به هزینه تبدیل کنیم.

تاریخ	شرح	بدهکار (ریال)	بستانکار (ریال)
X	هزینه اجاره	3,000,000
	پیش پرداخت اجاره		3,000,000
	بابت تعدیل پیش پرداخت اجاره به هزینه برای سه ماهه اول سال مالی

پس از این تعدیل، در ترازنامه مبلغ 9,000,000 ریال به عنوان پیش پرداخت اجاره (دارایی) و در صورت سود و زیان مبلغ 3,000,000 ریال به عنوان هزینه اجاره نشان داده می‌شود.

مثال عملی اصلاح حساب علی الحساب (مانند تسویه نهایی پروژه)

در مثالی که برای علی الحساب پیمانکار داشتیم، پس از اتمام پروژه و صدور فاکتور نهایی، حساب علی الحساب بسته شده و به هزینه تبدیل شد. این خود نوعی اصلاح محسوب می‌شود. اگر پایان سال مالی فرا رسیده باشد و پروژه هنوز به اتمام نرسیده باشد، ممکن است نیاز به برآورد و تعدیلاتی برای شناسایی درآمد یا هزینه به نسبت پیشرفت کار باشد، اگرچه خود حساب علی الحساب تا تسویه نهایی باقی می‌ماند.

اشتباهات رایج در تشخیص و ثبت و چگونگی پرهیز از آنها

حسابداران، به خصوص در ابتدای راه، ممکن است دچار اشتباهاتی در تشخیص و ثبت این دو مفهوم شوند.

خطاهای متداول حسابداران و راهکارهای عملی

• اختلاط مفاهیم: اشتباه گرفتن علی الحساب و پیش پرداخت یکی از رایج‌ترین خطاهاست.
  • راهکار: همیشه به “قطعیت مبلغ” و “زمان تحقق هزینه/درآمد” توجه کنید. اگر مبلغ نهایی نامشخص است و نیاز به تسویه دارد، علی الحساب است. اگر مبلغ مشخص است و فقط زمان دریافت کالا/خدمت به تعویق افتاده، پیش پرداخت است.
• عدم اصلاح حساب‌ها در پایان دوره: فراموش کردن تبدیل پیش پرداخت‌ها به هزینه یا تسویه علی الحساب‌ها.
  • راهکار: در چک‌لیست پایان سال مالی، حتماً بندهای مربوط به بررسی و اصلاح حساب‌های پیش پرداخت و علی الحساب را اضافه کنید.
• ثبت نادرست ماهیت حساب: ثبت علی الحساب به جای پیش پرداخت یا بالعکس، باعث ارائه اطلاعات نادرست در صورت‌های مالی می‌شود.
  • راهکار: به ماهیت دارایی (پیش پرداخت) و ماهیت دریافتنی/پرداختنی (علی الحساب) دقت کنید. پیش پرداخت همیشه دارایی است و علی الحساب می‌تواند هم دارایی و هم بدهی باشد.
• نادیده گرفتن مفاهیم مرتبط: عدم توجه به تفاوت‌های مساعده و پیش دریافت.
  • راهکار: با تمرین و استفاده از مثال‌های متعدد، این تمایزات را در ذهن خود تثبیت کنید.

برای اطمینان از صحت اطلاعات مالیاتی و جلوگیری از جریمه‌ها، پیشنهاد می‌کنم در دوره آموزش مالیات شرکت کنید.

 

 

نتیجه‌گیری

همانطور که دیدیم، تفاوت علی الحساب و پیش پرداخت در حسابداری، هرچند ممکن است در نگاه اول جزئی به نظر برسد، اما در عمل و ثبت اسناد حسابداری و تهیه صورت‌های مالی، اهمیت زیادی دارد. با درک عمیق ویژگی‌ها، ماهیت و کاربردهای هر یک، می‌توانیم از بروز خطاهای رایج جلوگیری کرده و گزارش‌های مالی دقیق‌تر و قابل اتکایی ارائه دهیم. به یاد داشته باشید که حسابداری زبان کسب و کار است و تسلط بر اصطلاحات آن، شما را در مسیر حرفه‌ای شدن یاری خواهد کرد.

پرسش‌های متداول (FAQ)

تفاوت اصلی علی الحساب و پیش پرداخت در حسابداری چیست؟

تفاوت اصلی در “قطعیت مبلغ نهایی” و “ماهیت” است. در “علی الحساب”، مبلغ نهایی معامله یا قرارداد هنوز کاملاً مشخص نیست و نیاز به تسویه نهایی دارد (مثل پرداخت به پیمانکار قبل از اتمام پروژه). ماهیت آن می‌تواند دریافتنی (بدهکار) یا پرداختنی (بستانکار) باشد. در “پیش پرداخت”، مبلغ و ماهیت کالا یا خدمت مشخص و قطعی است، اما هنوز دریافت یا استفاده نشده است (مثل پیش پرداخت اجاره). ماهیت آن همیشه دارایی (بدهکار) است.

چگونه علی الحساب و پیش پرداخت را در دفاتر حسابداری ثبت کنیم و اصلاحات آن چگونه است؟

ثبت اولیه:

• علی الحساب: وقتی مبلغی پرداخت می‌کنید: بدهکار کردن “علی الحساب (طرف مربوطه)” و بستانکار کردن “موجودی نقد/بانک”.
• پیش پرداخت: وقتی مبلغی پرداخت می‌کنید: بدهکار کردن “پیش پرداخت (نوع هزینه)” و بستانکار کردن “موجودی نقد/بانک”.

اصلاحات پایان دوره:

• علی الحساب: پس از مشخص شدن مبلغ نهایی، حساب علی الحساب به مبلغ اولیه بستانکار شده و حساب هزینه/درآمد مربوطه به مبلغ کل بدهکار/بستانکار می‌شود و مابه‌التفاوت از طریق نقد/بانک تسویه می‌گردد.
• پیش پرداخت: بخشی از پیش پرداخت که در دوره مالی جاری به هزینه تبدیل شده (مثلاً یک ماه اجاره)، بدهکار شدن “هزینه (نوع مربوطه)” و بستانکار شدن “پیش پرداخت (نوع مربوطه)” را ثبت می‌کنید.

آیا پرداخت حق الوکاله بدون قرارداد، علی الحساب محسوب می‌شود یا پیش پرداخت؟

پرداخت حق الوکاله بدون قرارداد رسمی، به دلیل عدم قطعیت مبلغ نهایی و شرایط انجام کار، معمولاً به عنوان علی الحساب حق الوکاله ثبت می‌شود. این بدان معناست که مبلغ نهایی پس از اتمام کار و توافقات احتمالی، تسویه خواهد شد.

مساعده چه تفاوتی با علی الحساب و پیش پرداخت دارد؟

مساعده معمولاً به مبلغی گفته می‌شود که به کارکنان برای رفع نیازهای فوری پرداخت شده و قرار است از حقوق آتی آن‌ها کسر شود. از این منظر، مساعده را می‌توان نوعی علی الحساب حقوق دانست که مقصود و گیرنده خاصی دارد (کارمند).
تفاوت با پیش پرداخت: پیش پرداخت مربوط به کالا یا خدمتی است که قرار است در آینده از خارج از سازمان دریافت شود، در حالی که مساعده و علی الحساب بیشتر به روابط داخلی (مانند کارمند) یا پرداخت‌های موقت برای خدماتی که هنوز قطعیت نهایی ندارند، مرتبط هستند.