شماره: ۲۰۰/۱۴۰۴/۳۰ تاریخ: ۱۴۰۴/۰۳/۱۰ پیوست: ندارد
بسمه تعالی سال سرمایهگذاری برای تولید
مواد (۹۴)، (۱۰۶)، (۱۴۷)، (۱۴۸) و (۱۴۹) قانون مالیاتهای مستقیم | ۱۴۰۴
مخاطبان/ذینفعان: ادارات کل امور مالیاتی
موضوع: رفع ابهامات مالیاتی مرتبط با استاندارد حسابداری شماره (۳۵) با عنوان “مالیات بر درآمد”
با عنایت به سؤالات و ابهامات مطرح شده در خصوص آثار مالیاتی ناشی از اجرای استاندارد حسابداری شماره (۳۵) با عنوان «مالیات بر درآمد»، بدین وسیله مقرر میدارد:
۱) از آنجا که تغییرات به عمل آمده در نتیجه رعایت این استاندارد، صرفاً تغییر در نحوه گزارشگری مالی بوده؛ لذا به طور کلی، با امعان نظر به مفاد مواد (۹۴) و (۱۰۶) قانون مالیاتهای مستقیم مبنی بر چگونگی تعیین مأخذ مشمول مالیات، صرف اجرای استاندارد حسابداری مذکور، موجب تغییر در مأخذ مشمول مالیات نخواهد بود. بنابراین، حساب «بدهی مالیات انتقالی» که در نتیجه رعایت استاندارد یاد شده ایجاد میشود، لزوماً بدهی مالیاتی ابرازی مودی تلقی نشده و مؤثر بر مأخذ مشمول مالیات نمیباشد. همچنین، حسابهای «دارایی مالیات انتقالی» و «درآمد مالیات» ایجاد شده بابت رعایت این استاندارد، که صرفاً در راستای گزارشگری مالی میباشد، فاقد اثر مالیاتی بر مأخذ مشمول مالیات است.
۲) حساب «هزینه مالیات بر درآمد» به موجب بند (۷) ماده (۱۴۸) قانون مالیاتهای مستقیم، هزینه قابل قبول مالیاتی تلقی نمیشود.
۳) منظور نمودن بخشی از افزایش ارزش داراییهای استهلاکپذیر، بابت تجدید ارزیابی، به حساب «بدهی مالیات انتقالی»، در اجرای استاندارد حسابداری شماره (۳۵)، موجب شمول مالیات بر درآمد نسبت به «افزایش ارزش ناشی از تجدید ارزیابی»، در صورت رعایت مقررات تبصره (۱) ماده (۱۴۹) قانون مالیاتهای مستقیم، نخواهد بود.
۴) آثار سود و زیان سنواتی ناشی از رعایت استاندارد حسابداری شماره (۳۵)، از جمله شناسایی آثار انباشته ناشی از «تغییر در رویه»، با رعایت مقررات مواد (۹۴) و (۱۰۶) قانون مالیاتهای مستقیم، مؤثر در درآمد مشمول مالیات نمیباشد.
سید محمدهادی سبحانیان رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور

🔎 تحلیل بند به بند بخشنامه ۲۰۰/۱۴۰۴/۳۰
بند ۱: خنثیسازی مالیاتی حسابهای انتقالی
متن بخشنامه چه میگوید؟ حسابهای «بدهی مالیات انتقالی»، «دارایی مالیات انتقالی» و «درآمد مالیات» که به خاطر استاندارد ۳۵ ایجاد میشوند، مأخذ محاسباتی ندارند و بدهی یا درآمد واقعی نیستند.
تحلیل فنی: در حسابداری استاندارد ۳۵، ما تفاوتهای موقتی بین ارزش دفتری دارایی/بدهی و ارزش مالیاتی آنها را محاسبه کرده و حسابهای انتقالی میسازیم. ممیزین مالیاتی در گذشته گاهی به این حسابها (بهویژه بدهی مالیات انتقالی یا درآمد مالیات) چشم میدوختند تا از آنها مالیات بگیرند. این بند دست ممیز را کاملاً میبندد؛ این حسابها صفر درصد اثر مالیاتی دارند.
بند ۲: برگشت دادن هزینه مالیات بر درآمد
متن بخشنامه چه میگوید؟ حساب «هزینه مالیات بر درآمد» طبق بند (۷) ماده (۱۴۸) ق.م.م، هزینه قابل قبول نیست.
تحلیل فنی: این بند کاملاً منطقی و طبق روال گذشته است. هزینهای که بابت خودِ مالیات بر درآمد (چه جاری و چه انتقالی) در دفاتر ثبت میشود، از نظر قانون مالیاتها، هزینه جذابی برای کاهش سود مشمول مالیات نیست. بنابراین حسابدار باید در محاسبات خارج از دفتر (جدول موافقسازی/اظهارنامه)، این هزینه را به سود اضافه (برگشت) کند.
بند ۳: مصونیت مالیاتی تجدید ارزیابی داراییها
متن بخشنامه چه میگوید؟ اگر دارایی استهلاکپذیر را تجدید ارزیابی کردید و بابت آن بدهی مالیات انتقالی گرفتید، این کار باعث شمول مالیات روی مازاد تجدید ارزیابی نمیشود.
تحلیل فنی: وقتی شرکتها داراییها را تجدید ارزیابی میکنند، ارزش دفتری بالا میرود اما ارزش مالیاتی ثابت میماند. این تفاوت طبق استاندارد ۳۵ منجر به شناسایی «بدهی مالیات انتقالی» میشود. این بند خیال شرکتها را راحت میکند که شناسایی این بدهی دفتری، معافیت مالیاتی مازاد تجدید ارزیابی (موضوع تبصره ۱ ماده ۱۴۹) را باطل نمیکند و مالیاتی به آن تعلق نمیگیرد.
بند ۴: بیاثری تعدیلات سنواتی در سود و زیان انباشته
متن بخشنامه چه میگوید؟ آثار انباشته ناشی از «تغییر در رویه حسابداری» (اجرای اولیه یا تغییرات استاندارد ۳۵) که به حساب سود و زیان انباشته (تعدیلات سنواتی) میرود، مؤثر در درآمد مشمول مالیات نیست.
تحلیل فنی: معمولاً وقتی یک استاندارد جدید مثل استاندارد ۳۵ برای اولین بار اجرا میشود، آثار سالهای قبل باید در سود و زیان انباشته اصلاح شود. ممیزین مالیاتی طبق مواد ۹۴ و ۱۰۶ ق.م.م، مبنای مالیات را سود و زیان دوره میدانند، اما گاهی به تغییرات سود انباشته هم تعرض میکردند. این بند صراحتاً میگوید هر تغییری در سود انباشته که ناشی از رویههای استاندارد ۳۵ باشد، مشمول مالیات عملکرد نخواهد شد.
🎯 نتیجهگیری کلیدی برای سایت شما (چکاه حساب)
این بخشنامه یک پاس گلِ بزرگ به حسابداران است. پیش از این، بسیاری از مدیران مالی از ترس ادعاهای ممیزین مالیاتی و تشخیصهای سلیقهای، از اجرای استاندارد ۳۵ فرار میکردند. حالا با این بخشنامه، مرز میان گزارشگری مالی و قانون مالیاتها در این استاندارد کاملاً شفاف شده است: استاندارد ۳۵ را دقیق اجرا کنید؛ چرا که آثار آن صرفاً درونسازمانی و دفتری است و ریالی به مالیات تشخیصی شما اضافه نمیکند.