بخشنامه رفع ابهام در خصوص شمول یا معافیت مالیات بر ارزش افزوده خدمات فورواردری (حمل‌ونقل بین‌المللی کالا)»

وزارت امور اقتصادی و دارایی سازمان امور مالیاتی کشور

شماره: ۲۰۰/۸۸۲۲۷/د تاریخ: ۱۴۰۲/۱۱/۰۸

ادارات کل امور مالیاتی

با سلام

نظر به سوالات و ابهامات مطروحه توسط ادارات امور مالیاتی در خصوص جزء (۱۳) بند (ب) ماده (۹) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب سال ۱۴۰۰ و به منظور ایجاد رویه واحد، به اطلاع می‌رساند:

درآمد فعالیت فورواردری (اعم از جاده‌ای، ریلی و دریایی) که به موجب بارنامه و قراردادهای منعقده، مسئولیت حمل و نقل به عهده ارائه دهنده خدمت (فورواردر) می‌باشد (شرایط معنونه در بند (ج) ماده (۱) آیین‌نامه تأسیس و فعالیت شرکت‌های حمل و نقل بین‌المللی کالا – به استثنای حمل هوایی)، مشمول جزء (۱۳) بند (ب) ماده (۹) قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۱۴۰۰ بوده و معاف از مالیات و عوارض ارزش افزوده است. در غیر این صورت (فاقد شرایط بیان شده) چنانچه مؤدیان نظام مالیات بر ارزش افزوده (از جمله شرکت‌های فورواردری) صرفاً وظیفه برنامه‌ریزی، هماهنگی و مدیریت حمل را بر عهده داشته و اجرا نمایند، کارمزد دریافتی از این بابت مشمول مالیات و عوارض ارزش افزوده خواهد بود.

لازم به ذکر است؛ معافیت جزء مزبور با رعایت مفاد بخشنامه شماره ۲۰۰/۲۶۱۰۶/د مورخ ۱۴۰۲/۰۴/۱۷، قابل تسری به خدمات جانبی حمل از جمله تخلیه، بارگیری، توزیع، بسته‌بندی، صدور قبض انبار و … نخواهد بود.

ضمناً؛ این ابلاغیه جایگزین نامه شماره ۲۱۰/۶۹۱۹۱/د مورخ ۱۴۰۲/۱۰/۰۵ معاونت وقت حقوقی و فنی مالیاتی و سایر مکاتبات مغایر از زمان صدور می‌شود.

سید محمدهادی سبحانیان رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور

تحلیل بخشنامه ۲۰۰/۸۸۲۲۷/د (مالیات بر ارزش افزوده خدمات فورواردری)

۱. ملاک اصلی معافیت: «پذیرش مسئولیت حمل» قبلاً اختلاف نظرهای زیادی بود که آیا شرکت‌های فورواردری (که خودشون کامیون یا کشتی ندارند و فقط واسطه‌اند) باید مالیات بدند یا نه. این بخشنامه خط قرمز را مشخص کرد:

• حالت معاف: اگر شرکت فورواردر در قرارداد و بارنامه، «مسئولیت حمل» را بپذیرد (یعنی اگر بار آسیب دید، صاحب کالا یقه فورواردر را بگیرد)، درآمدش مشمول معافیت بند ب ماده ۹ است. در اینجا فورواردر در حکم «حمل‌کننده» (Carrier) است.

• حالت مشمول: اگر شرکت فورواردر فقط نقش «هماهنگ‌کننده» یا «ایجنت» را داشته باشد و مسئولیتی در قبال سالم رساندن کالا نداشته باشد، درآمدش (که معمولاً به صورت کمیسیون یا کارمزد مدیریت است) مشمول ۹٪ (یا ۱۰٪ در سال جدید) مالیات بر ارزش افزوده است.

۲. تفکیک خدمات جانبی (نکته حیاتی برای حسابداری) حتی اگر خودِ «کرایه حمل» معاف باشد، این بخشنامه صراحتاً می‌گوید که خدمات جانبی معاف نیستند. یعنی اگر در فاکتور فروش، آیتم‌هایی مثل:

• هزینه تخلیه و بارگیری (THC)

• بسته‌بندی

• صدور قبض انبار

• توزیع وجود داشته باشد، باید برای این اقلام مالیات بر ارزش افزوده محاسبه و از مشتری گرفته شود.

۳. استراتژی حسابداری و صدور فاکتور برای اینکه در رسیدگی‌های مالیاتی به مشکل برنخورید (یا اگر مودی شما شرکت حمل‌ونقل است):

• قراردادها: باید چک شود که در قرارداد کلمات “متصدی حمل” قید شده یا “کارگزار”. اگر می‌خواهند از معافیت استفاده کنند، باید مسئولیت حمل را در بارنامه بپذیرند.

• تفکیک در فاکتور: نباید یک مبلغ کلی (Lump sum) فاکتور شود. باید مبلغ «کرایه حمل» (معاف) از مبلغ «خدمات جانبی» (مشمول) جدا شود. اگر جدا نشود، ممیز ممکن است کل مبلغ را مشمول جریمه و مالیات کند.

۴. لغو بخشنامه قبلی نکته آخر اینکه این بخشنامه، نامه شماره ۲۱۰/۶۹۱۹۱ (مورخ ۵ دی ۱۴۰۲) را باطل کرده است. یعنی اگر ممیزی بر اساس آن نامه قبلی که سخت‌گیرانه‌تر بود برگ تشخیص صادر کرده، با استناد به این بخشنامه جدید قابل اعتراض و اصلاح است.

خلاصه برای اجرا: اگر مشتری یا شرکت شما فورواردر است، به آنها بگو اگر می‌خواهند ۹٪ روی کل کرایه ندهند، باید در اسناد نشان دهند که مسئولیت کامل حمل با آنهاست، نه اینکه صرفاً یک واسطه برای معرفی راننده هستند.